2026/11/01
Symbol największego poświęcenia. Z dziejów Grobu Nieznanego Żołnierza
Pod arkadami Pałacu Saskiego pochowany został bezimienny żołnierz, który zginął walcząc o polski Lwów. Grób Nieznanego Żołnierza to symboliczne miejsce pamięci o wszystkich, którzy polegli walcząc za naszą Ojczyznę.
Grób Nieznanego Żołnierza to miejsce, gdzie obchodzone są najważniejsze święta państwowe takie jak dzień uchwalenia Konstytucji 3 Maja, Święto Wojska Polskiego i Narodowe Święto Niepodległości. Następuje wtedy uroczysta zmiana warty, złożenie kwiatów, przemawiają także najważniejsze osoby w państwie. Jak powstało to niezwykle ważne miejsce pamięci? Kto był jego pomysłodawcą?
Idea i wykonanie
Idea powstania miejsca takiego jak Grób Nieznanego Żołnierza pojawiła się po raz pierwszy we Francji po pierwszej wojnie światowej. Niedługo później pomysł ten dotarł do innych krajów, gdzie także postanowiono utworzyć podobne monumenty, które pozwolą upamiętnić wszystkich poległych w wojnach w obronie ojczyzny.
W Polsce idea budowy Grobu Nieznanego Żołnierza pojawiła się w 1921 roku. Powołano wówczas społeczny Komitet Uczczenia Poległych w latach 1914-1921. Proponowano zbudować pomnik w katedrze św. Jana. Jednocześnie inna grupa, stowarzyszenie Polski Żałobny Krzyż, zaprojektowała pomnik niedaleko Parku Skaryszewskiego. Projekty te nie wzbudziły jednak zainteresowania wśród Polaków; oczekiwano czegoś innego.
Położenie płyty pod pomnikiem księcia Józefa przesądziło niejako sprawę lokalizacji Grobu Nieznanego Żołnierza. Postanowiono, że pomnik powstanie w obrębie placu Saskiego, ostatecznie wybierając środkową część kolumnady Pałacu Saskiego. Architektem Grobu miał zostać rzeźbiarz Stanisław Ostrowski.Wybór tego miejsca miał także aspekt czysto pragmatyczny – koszty stworzenia Grobu Nieznanego Żołnierza w tym miejscu były bowiem dużo niższe, niż wybudowanie „od zera” kaplicy lub innego monumentu. Jak się jednak niedługo później okazało, pomysł był wyjątkowo trafny i komponował się z otoczeniem.
Budowa Grobu Nieznanego Żołnierza
Pierwszą kwestią był wybór jednego z pobojowisk, gdzie walczyli i ginęli polscy żołnierze. 4 kwietnia 1925 roku w siedzibie Ministerstwa Spraw Wojskowych odbyło się losowanie jednego spośród wybranych pól bitewnych. Selekcji dokonało Biuro Historyczne Ministerstwa Spraw Wojskowych, kierowane przez generała Mariana Kukiela. Kartkę z nazwą bitwy wylosował najmłodszy obecny na sali kawaler orderu Virtuti Militari, ogniomistrz Józef Buczkowski. Wybranym polem bitwy okazała się bitwa o Lwów, która trwała od listopada 1918 do maja 1919 roku.Bezimienny żołnierz miał zostać ekshumowany z Cmentarza Orląt Lwowskich. 29 października 1925 roku rozkopano trzy mogiły, na których znajdowały się tabliczki z napisem „Tu leży Nieznany Obrońca Lwowa”. W grobach odkryto szczątki kaprala, sierżanta i osoby bez żadnych stopni wojskowych, mającej jedynie maciejówkę z orzełkiem.
Wyboru dokonała pani Jadwiga Zarugiewiczowa, matka żołnierza, który zginął pod Zadwórzem (17 sierpnia 1920). Zdecydowała ona, że Nieznanym Żołnierzem przeniesionym do Warszawy będzie żołnierz w maciejówce. Czapka ta oznaczała, że był to ochotnik. Jak wykazały badania miał on postrzeloną nogę oraz głowę, a także zaledwie 14 lat.
Trzonem Grobu Nieznanego Żołnierza były trzy środkowe arkady kolumnady Pałacu Saskiego, gdzie wykopano głęboki na 1,5 metra grobowiec. Wnętrze grobowca zostało wyłożone stalowym pancerzem zamykanym stalową płytą z napisem: „Dnia 2 XI 1925 roku zostały złożone w tem miejscu zwłoki nieznanego żołnierza polskiego przeniesione z wybranego losem pobojowiska lwowskiego”. Na trumnie znajdował się napis: „Trumna ta zawiera zwłoki Nieznanego Żołnierza polskiego wzięte z mogiły lwowskiej dnia 29 X 1925 roku”. Na wierzchu ułożono zaś płytę nagrobną z napisem „TU LEŻY ŻOŁNIERZ POLSKI POLEGŁY ZA OJCZYZNĘ”.Wejścia do Grobu Nieznanego Żołnierza od strony parku Saskiego przysłonięto ozdobnymi kratami, a arkady były przyozdobione freskami. Na ścianach zawieszono również cztery tablice, gdzie wyryto nazwy pól bitewnych, na których walczyli Polacy.
Rzeźbiarz Stanisław Ostrowski był również projektantem trumien, w których złożono Nieznanego Żołnierza. Były to trumna sosnowa, którą umieszczono w trumnie cynowej, a tę w czarnej trumnie dębowej, którą zdobiły orły.
Nieznany Żołnierz złożony do Grobu
Wszystkie działania związane z budową Grobu Nieznanego Żołnierza miały od początku bardzo uroczysty charakter. Polacy byli żywo zainteresowani całym przedsięwzięciem i z uwagą śledzili wszystkie postępy. Największe emocje i wzruszenie wywoływało przeniesienie zwłok Nieznanego Żołnierza z Lwowa do Warszawy oraz złożenie jego szczątków w Grobie pod arkadami Pałacu Saskiego.
Trumna znajdowała się we Lwowie do 1 listopada. Wcześniej z Cmentarza Orląt Lwowskich przewieziono ją na lawecie armatniej do bazyliki archikatedralnej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, gdzie odprawiano nabożeństwa żałobne.
1 listopada 1925 roku trumna z ciałem Nieznanego Żołnierza wyruszyła do Warszawy pociągiem specjalnym (była przewożona tym samym wagonem, co kiedyś ciało Henryka Sienkiewicza). Na trasie pociągu ustawiło się wiele osób, wszyscy chcieli chociaż przez chwilę zobaczyć trumnę. Na swojej trasie pociąg zatrzymywał się wielokrotnie, aby więcej osób mogło oddać hołd poległemu.
Specjalny kondukt dotarł na Dworzec Główny w Warszawie 2 listopada rano. Z dworca trumna wieziona na lawecie armatniej zaprzęgniętej w sześć koni, której towarzyszył m.in. generał Sikorski, a także wielu warszawiaków, wyruszyła do katedry św. Jana. Nabożeństwo żałobne rozpoczęło się o godzinie 11.00 i wzięły w nim udział najwyższe władze państwowe. Mszę celebrował kardynał Aleksander Kakowski.
Po jej zakończeniu trumna ze szczątkami Nieznanego Żołnierza wyruszyła w swą ostatnią podróż w stronę Pałacu Saskiego. Tysiące mieszkańców Warszawy szły wraz z konduktem. Na jego czele znajdował się prezydent, marszałkowie, ministrowie, wyżsi wojskowi, duchowieństwo, delegacje zagraniczne. Centralne miejsce w kondukcie zajmowały zaś matki, które straciły na wojnie dzieci, wdowy, sieroty i inwalidzi wojenni.
Trumnę złożono w grobowcu o godzinie 13:00. Wtedy też zaległa cisza i wszyscy uczcili pamięć Nieznanego Żołnierza chwilą zadumy i modlitwy. Po tym nastąpiła honorowa salwa armatnia.
Wraz z ciałem Nieznanego Żołnierza złożono do Grobu ziemię z innych pobojowisk, gdzie zginęli Polacy, a także akt erekcyjny. Oto jego treść:
„Naród i rząd Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej z jej prezydentem Stanisławem Wojciechowskim na czele, przy udziale przedstawicieli izb ustawodawczych, duchowieństwa wszech wyznań, wojska, władz państwowych i samorządowych, stowarzyszeń społecznych i licznych tłumów ludu złożył w grobowcu na placu Saskim w stołecznym mieście Warszawie wzniesionym, wydobyte ze wskazanego losem pobojowiska lwowskiego zwłoki żołnierza polskiego, który poległ za Ojczyznę, składając w ten sposób wspólny hołd tysiącom bohaterów, którzy w ciągu stutrzydziestoletniej walki o wolność legli na polu chwały za sprawę narodu”.
Grób Nieznanego Żołnierza stał się miejscem bardzo chętnie odwiedzanym przez Warszawiaków oraz wszystkich Polaków. Budowa Grobu spotkała się z powszechną aprobatą, a wykonanie artystyczne, które stworzył Stanisław Ostrowski przypadło wszystkim do gustu.
Dalsze losy
W czasie drugiej wojny światowej, kiedy Niemcy zajęli terytorium Polski, oddawanie czci poległemu Nieznanemu Żołnierzowi wiązało się z narażeniem życia. Niemcy doskonale wiedzieli, jak ważnie miejsce w sercach Polaków zajmuje Grób. Od 1942 cały obszar Ogrodu Saskiego był przeznaczony „tylko dla Niemców”.
Niecałe trzy miesiące po upadku Powstania Warszawskiego, pod koniec grudnia 1944 roku, wojska niemieckie wysadziły Pałac Saski. Cudem ocalał jedynie niewielki fragment kolumnady – miejsce spoczynku Nieznanego Żołnierza. Dla Polaków było to bardzo symboliczne.
Tuż po zakończeniu drugiej wojny światowej podjęto decyzję o odbudowie Grobu Nieznanego Żołnierza. Ostatecznie zdecydowano o pozostawieniu go w niemal takim samym stanie, w jakim znajdował się w 1945 roku – był to zaledwie niewielki fragment kolumnady po nieistniejącym już Pałacu Saskim. Całość została zabezpieczona i odnowiona. Uroczystość odsłonięcia Grobu Nieznanego Żołnierza odbyła się 8 maja 1946 roku.
W 1989 roku złożono w Grobie Nieznanego Żołnierza ziemię z mogił katyńskich, a 3 maja 1991 roku odsłonięto 14 kolejnych tablic, na których wyryto miejsca bitew z lat 972–1683, 1768–1921 i 1939–1945. 15 sierpnia 2016 roku prezydent Andrzej Duda odsłonił pierwszą tablicę poświęconą Żołnierzom Wyklętym. Łącznie w arkadach Grobu Nieznanego Żołnierza znajdują się 22 tablice.
"Cukierek albo psikus". To święto nie ma wiele wspólnego ze starożytnym obrzędem
Celtyckie święto zmarłych
Słowo Samhain pochodzi z języka irlandzkiego i dosłownie oznacza „koniec lata”. Święto to obchodzono każdego roku między 31 października a 2 listopada. Nie wiadomo, kiedy dokładnie narodziło się to święto, lecz jego historia sięga przynajmniej dwóch tysięcy lat wstecz
Obchody Samhain były związane z obumieraniem roślin, końcem zbiorów, powrotem bydła i owiec z pastwisk do przydomowych zagród oraz przygotowaniami do zimy. Po zakończonym sezonie wegetacyjnym, w czasie którego gromadzono żywność, która pozwoli przetrwać zimowe miesiące, Celtowie czuli się zobowiązani podziękować swym bóstwom za wszystko, co otrzymali.
W czasie święta Samhain ludzie chcieli bóstwom nie tylko podziękować, ale też je przebłagać, prosić o łaskę na trudny czas, który zbliżał się wraz z coraz niższymi temperaturami. Bóstwa, do których modlono się w czasie Samhain miały ochronić ludzi przed doczesnymi nieszczęściami, ale także przed działaniem złych mocy, złośliwych demonów, wróżek i elfów oraz mogących zagrażać ludziom duchów zmarłych.Pogańscy Celtowie wierzyli, że dusze zmarłych wędrują po świecie, a w czasie Samhain są w stanie komunikować się z żywymi. Z tego względu w czasie obchodu tego święta organizowano także uczty, w czasie których zmarli mieli się pożywić. Uważa się, że znacznie późniejszy zwyczaj obdarowywania się słodyczami z racji Halloween, pochodzi właśnie z tamtych starożytnych tradycji.
W czasie Samhain najważniejszym rytuałem było rozpalenie ogniska. Ten moment nazywano festiwalem ognia. Zwyczaj nakazywał, aby wszystkie ogniska gasić przed nadejściem dnia Samhain, przez co noc poprzedzająca święto uchodziła za najciemniejszą w roku. Ognie rozpalano ponownie dopiero na rozpoczęcie obchodów, co było symbolicznym początkiem nowego roku. Wierzono, że ogień ma oczyszczającą moc i zapewnia ochronę przed siłami zła. Jednym z najważniejszych miejsc, w których obchodzono Samhain było wzgórze Ward (Tlachtga), gdzie druidzi rozpalali potężny ogień (do dzisiaj na tym wzniesieniu wyznawcy neopogańskich kultów oprawiają swoje rytuały; pojawiają się tu też grupy rekonstrukcyjne organizując pokazy dla publiczności). Z wzgórza Ward ognie niesione były do wszystkich okolicznych domostw.Samhain, prócz składania dziękczynienia bóstwom czy nawiązywaniu kontaktów z duchami zmarłych, oznaczało dla Celtów także czas radosnych spotkań. W tym czasie zaprzestawano sporów, zawieszano konflikty. Był to czas, kiedy podsumowywano dotychczasowe działania i planowano prace na kolejny sezon. Uważano, że do Samhain należy uregulować wszystkie długi, aby kolejne miesiące rozpocząć z „czystą kartą”.
Samhain było jednym z czterech najważniejszych gaelickich świąt obok Imbloc, Bealtaine i Lughnasadh, które obchodzono, kolejno, na początku lutego, maja i sierpnia. Najwyższą rangę spośród nich miały jednak Samhain i Bealtaine jako koniec i początek wegetacji oraz wypasu trzody.Często podaje się, iż późniejsze zwyczaje związane z Halloween wywodzą się właśnie od święta Samhain. Geneza Halloween nie jest jednak dokładnie znana. Halloween to skrócona forma „All Hallows Evening” lub „All Hallows Day”, co w wolnym tłumaczeniu znaczy: „Wieczór Wszystkich Świętych” lub „Dzień Wszystkich Świętych”, jednak z chrześcijaństwem zwyczaje halloweenowe nie mają nic wspólnego.
Jedna z popularnych teorii mówi, że kiedy chrześcijaństwo dotarło do Irlandii i Szkocji, święto Samhain zostało z czasem „zaadoptowane” do chrześcijańskich obchodów Święta Wszystkich Świętych. Jednocześnie to, co uznawane było w Samhain za pogańskie, oddzieliło się od chrześcijańskich obchodów i zaczęło funkcjonować właśnie jako Halloween. Tym samym Samhain jako święto poświęcone pamięci zmarłych zachowało swoje znaczenie do dzisiaj. Halloween jest zaś tym, co w starożytnych, celtyckich zwyczajach oznaczało przebłaganie pogańskich bóstw i kontakt z duchami nieczystymi.
Nie wystarczy zapalić znicza. O tym zapominamy, odwiedzając groby najbliższych
Święto radości
Sollemnitas Omnium Sanctorum, czyli Uroczystość Wszystkich Świętych to uroczystość obchodzona w Kościele katolickim. Jest to upamiętnienie wszystkich chrześcijan, którzy osiągnęli zbawienie i przebywają w Niebie. Uroczystość obchodzona jest każdego roku w dniu 1 listopada.
W ciągu całego roku liturgicznego obchodzimy w Kościele wspomnienie wielu świętych, uznanych i kanonizowanych przez papieży na przestrzeni wieków. Jednak oprócz tych znanych świętych, w Niebie znajdują się całe rzesze świętych, których imion nie znamy – tych, którzy oficjalnie nie zostali wyniesieni na ołtarze, a którzy poprzez swoje życie doszli do świętości w zupełnym ukryciu. 1 listopada, czyli dzień Wszystkich Świętych poświęcony jest właśnie tym wszystkim, którzy dostąpili już w Niebie zbawienia. Jest to zatem uroczystość radosna, pełna wiary w obcowanie świętych i w powołanie człowieka do świętości.
Wszystkich Świętych – geneza
Początków uroczystości ku czci Wszystkich Świętych należy szukać w IV wieku. W Antiochii czczono wtedy pamięć o wielu bezimiennych męczennikach, którzy oddali swoje życie za wiarę. Do końca V wieku wspomnienie Wszystkich Świętych obchodzono wiosną. Wskazuje się różne daty: 13 maja, pierwszy piątek po Wielkiej Nocy czy pierwszą niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego (do dziś w kościołach wschodnich w ten dzień obchodzi się Niedzielę Wszystkich Świętych).
W VI wieku uroczystość Wszystkich Świętych rozszerzono na wspomnienie wszystkich zmarłych, którzy osiągnęli stan zbawienia. Święto obchodzono wówczas 13 maja lub 28 bądź 29 czerwca.W 610 roku papież Bonifacy IV poświęcił pogańską świątynię Panteon czyniąc go kościołem ku czci Bogurodzicy oraz wszystkich Męczenników. Jednocześnie, z jego woli, sprowadzono do Panteonu kamienie z katakumb chrześcijańskich męczenników.
Dlaczego 1 listopada?
Wszystko zaczęło się w 741 roku, kiedy papież Grzegorz III ufundował w Bazylice św. Piotra w Watykanie oratorium „in honorem Salvatoris, sanctae Dei genitricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, sanctorumque apostolorum, martyrum quoque et confessorum Christi, perfectorum iustorum”, czyli „ku czci Zbawiciela, Maryi, apostołów, męczenników i wyznawców”. Ojciec święty polecił wówczas, aby w tym oratorium odprawiać modlitwy do Wszystkich Świętych w dniu 1 listopada. Wiek później, za radą papieża Grzegorza IV (pontyfikat w latach 827-844) cesarz Ludwik Pobożny ustanowił święto Wszystkich Świętych na całym terytorium imperium karolińskiego właśnie w dniu 1 listopada.
Dzień 1 listopada został być może zapożyczony z tradycji, która istniała wśród Anglosasów i Franków. Na przełomie października i listopada bowiem ludy te obchodziły swoje święta ku czci zmarłych. Stąd właśnie wzięło się przekonanie niektórych osób, jakoby Wszystkich Świętych miało przedchrześcijańskie tradycje. Tak jednak nie jest – zbieżna jest jedynie data. Historycy wskazują, że za przeniesieniem Wszystkich Świętych z wiosny na 1 listopada przemawiał także praktyczny fakt: na wiosnę bowiem pojawiały się duże trudności, aby zapewnić żywność wszystkim przybywającym do Rzymu pielgrzymom. Takich kłopotów nie było jesienią, po zbiorach.W roku 935 papież Jan XI wyznaczył na 1 listopada osobną uroczystość Wszystkich Świętych. Kilka wieków później, w 1475 roku papież Sykstus IV uczynił ten dzień obowiązkową dla wszystkich wiernych uroczystością i dodał do niej wigilię oraz oktawę obchodów. Wigilia i oktawa zostały zniesione w roku 1955 przez papieża Piusa XII.
W Kościele prawosławnym nie ma tradycji modlitwy za zmarłych w dniu 1 listopada. Okresem szczególnych modlitw za zmarłych jest natomiast okres od Zmartwychwstania Pańskiego do Pięćdziesiątnicy, czyli Zesłania Ducha Świętego.
PO CO PRZYSLALI TUSKA
Pamiętam jak za rządów PISu zachodnia prasa opisywała Polskę jako energetycznie wyrastającego lidera w naszej części Europy. Lidera gospodarczego, militarnego.
Sieć nowych inwestycji jak przekop Mierzei Wiślanej, przekop i pogłębienie toru wodnego Świnoujście- Szczecin. Tunel pod Świną. Baltic Pipe w celu dywersyfikacji dostaw gazu.
Rozbudowa Terminalu LNG w Świnoujściu. Polimery Police- jedna z największych inwestycji chemicznych w Polsce. Intensywna rozbudowa sieci dróg krajowych.
Modernizacja lini kolejowych i dworców. Projekty planowane jak CPK czy Izera polski samochód elektryczny.
Rząd PIS dążył również do uregulowania i pogłębienia Odry w celu stworzenia Odrzańskiej Drogi Wodnej, co spotkało się ze sprzeciwem ekologów i oczywiście rządu Niemiec.
Do tego doszły programy społeczne jak 500+ docelowo 800+. Dobry start 300+, 13 i 14 emerytura. Rodzinny Kapitał Opiekuńczy czy jeszcze obniżenie wieku emerytalnego.
Zachodnich sąsiadów zaczęło to ewidentnie i delikatnie pisząc niepokoić.
W związku z tym nikt inny jak tylko Donald Tusk, dostał skierowanie na front wschodni czyli rozkaz powrotu do Polski.
Pamiętamy wystąpienie Ursuli von der Leyen podczas spotkania w gronie EPP i słowa do Tuska " Donald kiedy znów się spotkamy, zobaczę cię, jak powiedziałeś, jako premiera".
Zresztą sam Tusk w rozmowie z Agatą Adamek powiedział: "demotywuje mnie ta świadomość, że będę MUSIAŁ kandydować. To jest tak upiorna myśl, że ja będę tam z powrotem siedział....na tej Wiejskiej".
Donald Tusk został tu przysłany żeby zdestabilizować Państwo Polskie, rozłożyć na łopatki gospodarczo i militarnie. Jak do tej pory idzie mu świetnie.
Przerażająca jest myśli co jeszcze nas czeka. Atak na NPB i Glapińskiego? Atak na Prezydenta? 
Subskrybuj:
Posty (Atom)