Śmierć mózgu[edytuj]
Śmierć mózgu – definicja śmierci utożsamiająca śmierć człowieka jako całości z nieodwracalnym ustaniem funkcji mózgu. Obecnie przyjęta w Polsce definicja śmierci jako śmierci całego mózgu obowiązuje od 2007 roku. Rozpoznanie śmierci mózgu pozwala na zaprzestanie dalszego, niecelowego leczenia oraz na pobranie ze zwłok narządów do celów transplantacyjnych
Polska[edytuj | edytuj kod]
W Polsce definicję śmierci mózgu wprowadzono 1 lipca 1984 roku Komunikatem Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej[7]. Definicję w niewielkim stopniu zmodyfikowały komunikaty Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w 1994 i 1996 roku[8]. Obecne wytyczne zostały zamieszczone w Obwieszczeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2007 "w sprawie kryteriów i sposobu stwierdzenia trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu".[9]
Obserwacja wstępna[edytuj | edytuj kod]
Dla rozpoznania nieodwracalnego uszkodzenia mózgu wobec wyczerpania możliwości terapeutycznych i upływu czasu jest konieczne zastosowanie odpowiednio długiej obserwacji wstępnej przed rozpoczęciem procedury orzekania o śmierci mózgu. Za początek czasu obserwacji wstępnej należy przyjąć moment, w którym odnotowano pojawienie się klinicznych cech śmierci mózgu. W przypadku pierwotnych uszkodzeń mózgu czas ten powinien wynosić co najmniej 6 godzin. W przypadku uszkodzeń wtórnych, spowodowanych między innymi takimi czynnikami jak niedotlenienie, udar niedokrwienny mózgu, zatrzymanie krążenia, hipoglikemia i inne, czas ten powinien wynosić co najmniej 12 godzin. Czas obserwacji wstępnej u dzieci w przedziale wiekowym do 2 lat powinien być zawsze dłuższy niż 12 godzin[9].
Rozpoznanie śmierci mózgu[9][edytuj | edytuj kod]
Rozpoznanie śmierci mózgu opiera się na stwierdzeniu nieodwracalnej utraty jego funkcji. Postępowanie kwalifikacyjne jest dwuetapowe:
Etap I[edytuj | edytuj kod]
Stwierdzenia:
- Stwierdzenie, że chory jest w śpiączce
- Stwierdzenie, że chory jest sztucznie wentylowany
- Rozpoznano przyczynę śpiączki
- Stwierdzono wystąpienie pierwotnego lub wtórnego uszkodzenia mózgu
- Stwierdzenie, że uszkodzenie to jest nieodwracalne wobec wyczerpania możliwości terapeutycznych i upływu czasu
Wykluczenia:
- chorych zatrutych i pod wpływem działania niektórych środków farmakologicznych (narkotyki, neuroleptyki, środki nasenne, środki usypiające, środki zwiotczające mięśnie poprzecznie prążkowane)
- chorych w stanie hipotermii (≤35° ciepłoty powierzchniowej)
- chorych z zaburzeniami metabolicznymi lub endokrynologicznymi
- noworodków poniżej 7 dnia życia
Przeprowadzenie wszystkich powyższych "Stwierdzeń" i "Wykluczeń" pozwala na przejście do etapu II.
Etap II[edytuj | edytuj kod]
- Nieobecność odruchów pniowych:
- brak reakcji źrenic na światło
- brak odruchu rogówkowego
- brak spontanicznych ruchów gałek ocznych, brak ruchów gałek ocznych przy próbie kalorycznej z zimną wodą
- brak reakcji ruchowych na bodziec bólowy w zakresie unerwienia nerwów czaszkowych oraz brak reakcji ruchowej w obrębie twarzy w odpowiedzi na bodźce bólowe w obszarze unerwienia rdzeniowego
- brak odruchów wymiotnych i kaszlowych
- brak odruchu oczno-mózgowego
- Trwały bezdech:
Brak reaktywności ośrodka oddechowego wykazuje próba bezdechu.
Sprawdzenie powyższych zaburzeń czynności musi nastąpić w dwukrotnym badaniu przeprowadzonym w odstępie trzech godzin. Okres ten wynosi co najmniej 72 godziny u noworodków i co najmniej 24 godziny u dzieci do końca drugiego roku życia, niezależnie od przyczyny uszkodzenia mózgu. U dzieci powyżej 2 lat wynosi tyle co u dorosłych.
Podczas badania obserwowane są niekiedy izolowane objawy, niewykluczające śmierci mózgu niekiedy w ten sposób błędnie interpretowane:
- subtelne okresowe i rytmiczne skurcze mięśni twarzy (przypuszczalnie wynikają z odnerwienia mięśni w zakresie nerwu VII)
- zgięciowe ruchy palców ręki
- toniczne odruchy szyjne, często nasilane przez kwasicę (objaw Łazarza)
- inne ruchy tułowia
- zachowanie odruchów ścięgnistych
- naprzemienne ruchy zgięciowe i wyprostne palców stóp
- ruchy nawrotne i wyprostne kończyny dolnej
Instrumentalne badania potwierdzające[edytuj | edytuj kod]
W sytuacjach szczególnych gdy zachodzą trudności diagnostyczne, podejrzenie śmierci mózgowej może lub musi być potwierdzone badaniami instrumentalnymi. Sytuacja taka ma miejsce, gdy niewykonalne jest pełne badanie odruchów nerwowych, jego interpretacja, lub gdy doszło już do śmierci pnia mózgu bez jednoczesnego nieodwracalnego uszkodzenia pozostałych struktur mózgu.
Możliwe przyczyny trudności diagnostycznych:
- rozległe urazy twarzoczaszki
- uszkodzenie podnamiotowe mózgu
- obecne nietypowe odruchy
- inne przyczyny (niektóre trucizny, leki)
Zalecane badania instrumentalne obejmują:
- EEG
- multimodalne potencjały wywołane (BAEP lub SSEP)
- ocenę krążenia mózgowego:
- przezczaszkowa ultrasonografia Dopplerowska
- scyntygrafia perfuzyjna mózgu
- angiografia mózgowa (zalecana aortoarteriografia)
Stwierdzenie śmierci mózgu[edytuj | edytuj kod]
Chorego bada komisja składająca się z trzech lekarzy specjalistów, która w oparciu o spełnione wymagane kryteria wstępne stwierdzenia i wykluczenia, wykonane próby oraz (jeśli konieczne) wyniki przynajmniej jednego badania instrumentalnego stwierdza zgon, mimo utrzymującej się czynności serca. W skład komisji ds. stwierdzania śmierci mózgu wchodzi trzech lekarzy specjalistów, w tym co najmniej jeden specjalista w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii oraz jeden w dziedzinie neurologii lub neurochirurgii. Czas śmierci wyznacza stwierdzenie śmierci mózgu przez komisję, nie odłączenie respiratora i zatrzymanie czynności serca.
W obowiązujących wytycznych znalazło się zastrzeżenie że "w przypadku jakiejkolwiek wątpliwości dotyczącej śmierci mózgu komisja odstępuje od jej stwierdzenia" (III pkt. 6).
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz